گرچه عنوان این روش اشاره به استفاده از سوزنها دارد،ولی سوزنها ضروری نیستند و در روزگار كهن گاهی از تراشههای سنگی به جای آنها استفاده می شد. برخی روستائیان آفریقایی با خاریدن شدید نقاطی خاص از سطح بدن بیماریها را درمان می كنند، قبایل اسكیمو از تكه سنگهای لبه تیز به همین قصد استفاده می كنند، یك قبیله وحشی در جنگلهای آمازون برزیل تیرهای سوزن مانند را با نی دمیدنی، روی نقاط سوزنی سطح بدن شخص بیمار پرتاب می كند. سوزنهای آهنی در عصر آهن وارد این نظام طبی شدند ولی احتمالاً این روش پیش از عصر آهن وجود داشته و درمانگران آن از تراشه چوبهای نوك تیز یا خارهای بلند گیاهان خاردار استفاده می كردهاند. برخی درمانگران چینی حدود 2500 سال پیش از میلاد تصور می كردند كه فلزات متفاوت که در ساخت سوزنها استفاده می شدند، آثار متفاوتی در بدن می گذاشتند.
قرنها پس از آن آشكار شد كه آن تصور حقیقت ندارد و اكنون مسلم است كه نوع فلز سوزنها، نقشی در درمان سوزنی ندارد. آنچه مهم است شیوه استعمال سوزنهاست. سوزنهایی كه امروزه در این درمان استفاده می شوند همگی از فولاد ضد زنگ ساخته می شوند كه ضد عفونی كردن آنها بهتر باشد.
گرچه پیشینهسوزن درمانی به آغاز و حتی شاید پیش از آغاز تاریخ بشر می رسد، نژاد چینی بود كهنخستین بار آن را نظام مند كرد و نخستین كتاب واقعاً ارزشمند سوزن درمانی را حدود200 سال پیش از میلاد نوشت و تكثیر كرد.
آن كتاب كه Hungdi Niging Suwen نام دارد (معروف است به كتاب كلاسیك امپراتور زرد در بیماریهای داخلی)هنوز معتبر است و به طور وسیع استفاده می شود و دارای بسیاری آگاهیهای پزشكی استكه امروزه نیز چون آن زمان صادقند و ارزشمندند.
سوزن درمانی در این زمان در سراسر دنیا اجرا می شود ولی هنوز گستردهتریناستفاده آن در چین و برخی دیگر كشورهای جنوب شرقی آسیا است كه تحت نفوذ فرهنگچینی هستند، دانشجویان پزشكی در این كشورها می توانند روشهای پزشكی مكمل را درهمان دانشگاهی كه پزشكی متعارف تعلیم می شود، یاد گیرند.
در بسیاریبیمارستانهای چین پزشكانی از هر دو نظام نوین و سنتی كنار یكدیگر طبابت می كنند.به این صورت كه جراحی تعلیم دیده در نظام نوین روی بیماری كه با روش سوزنی بی حسشده جراحی می كند و پزشكی سنتی مراقب بیمار است كه به ذاتالریه و حبس ادرار پساز جراحی گرفتار نشود. خیلی به ندرت یك پزشك هر دو شكل درمانی نوین غربی و سنتیشرقی را اجرا می كند.
ریشخندی تلخ وپدیدهای تأسفآور است كه در این زمانه كه مردم غرب ارزش والای مجموعه طب سنتیچین را كشف كردهاند و می كوشند آن مجموعه را یاد گیرند و در غرب اجرا كنند برخیچینیان غرب شیفته به آن اهمیت نمی دهند و از آن پرهیز می كنند. آنان به غلط تصورمی كنند همانگونه كه چند جنبه فنآوری غربی به حل مشكلات اقتصادی آنان كمك كردهاندفنآوری پزشكی نوین غربی نیز می تواند حلال همه مشكلات بهداشتی جامعه آنان باشد.اینان افرادی هستند كه ابتدای قرن بیستم هیاهو راه انداخته بودند كه آیینهای تائوو كنفوسیوس علل اصل عقب ماندگی چین هستند و از هر چه سنتی و ریشهدار بود نفرتداشتند و سرانجام سرخوردگیهای شخصی خود را ابتدا به صورت انقلاب 1911 و سی و پنجسال بعد به صورت انقلاب ماركسیستی مائوتسه تونگ بر مردم چین تحمیل كردند.
امروزه هزارهادرمانگر سوزن درمانی در حال عرضه خدمات پزشكی در كشورهای غربی هستند و گرچه آنانتا كنون حاشیه نشین پزشكی متعارف بودهاند، این وضعیت در حال تغییر است.
یك نمونه را ازایالات متحده آمریكا ذكر می كنیم. سازمان مدیریت غذایی ـ دارویی دولت فدرالسرانجام در ماه مارس 1996 قوانین مربوط به سوزن درمانی را از حالت آزمایشی خارجساخت و این روش درمانی را به عنوان یك رشته پزشكی مشروع و مجاز پذیرفت. اكنون طبسوزنی را در حداقل 27 دانشكده پزشكی در سراسر ایالات متحده تدریس می كنند، و 16دانشكده پزشكی، با تأیید و صدور پروانه طبابت از سوی دولت فدرال، طب سوزنی را دردورهای چهار ساله به غیر پزشكان نیز آموزش می دهند.
کتاب:32 روش درمانی نامتعارف
اثر:دکتر اندرواستنوی
مترجم: پرویز پهلوان